Ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αξιοποίησε συζήτηση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη στις 29 Οκτωβρίου για να απορρίψει τη συμφωνία θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Τουρκίας και του ανατολικού κοινοβουλίου της Λιβύης, χαρακτηρίζοντάς την «κατάφωρα παράνομη, άκυρη και ανύπαρκτη», και ζήτησε διεθνή εκεχειρία για την προστασία της εμπορικής ναυτιλίας στη Μαύρη Θάλασσα μετά από επιθέσεις σε πλοία στην περιοχή.
Η συνεδρίαση, που συγκλήθηκε υπό την περιστρεφόμενη οκτωβριανή προεδρία της Ελλάδας στο Συμβούλιο Ασφαλείας, μετατράπηκε σε σκηνή δημόσιας αντιπαράθεσης με την Τουρκία για το μνημόνιο θαλάσσιων ζωνών Τουρκίας-Λιβύης του 2019, το οποίο το ανατολικό Κοινοβούλιο της Λιβύης επικύρωσε στις 20 Οκτωβρίου, αναζωπυρώνοντας μια διαμάχη για τα σύνορα στην Ανατολική Μεσόγειο που η Αθήνα υποστηρίζει ότι αγνοεί τα ελληνικά νησιά ανάμεσα στις ακτές των δύο χωρών.
Αντιπαράθεση στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για το Μνημόνιο του 2019
Η διαμάχη παραμένει άλυτη από τότε που η Τουρκία υπέγραψε το μνημόνιο με την τότε διεθνώς αναγνωρισμένη Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης τον Νοέμβριο του 2019. Στο Συμβούλιο Ασφαλείας, ο Μητσοτάκης υποστήριξε ότι οι θαλάσσιες ζώνες μπορούν να οριοθετηθούν μόνο μεταξύ κρατών με παρακείμενες ή αντικείμενες ακτές, αναφέροντας ονομαστικά την Κρήτη, τη Ρόδο, την Κάρπαθο και την Κάσο ως νησιά που αγνοεί η γραμμή Τουρκίας-Λιβύης, περιγράφοντάς την ως πρωτοφανή «διαγώνια» οριοθέτηση.
«Είναι παράνομο, είναι αυθαίρετο και έρχεται σε αντίθεση με την ίδια τη γεωγραφία», δήλωσε ο Μητσοτάκης στο Συμβούλιο, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου της θάλασσας. Ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ, Αχμέτ Γιλντίζ, απέρριψε τον χαρακτηρισμό, λέγοντας στο Συμβούλιο ότι «δεν είναι δικαστήριο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών» και ότι το μνημόνιο ρυθμίζει την οριοθέτηση μόνο μεταξύ των συμβαλλομένων μερών, χωρίς να επηρεάζει τα δικαιώματα τρίτων κρατών.
Η Έκκληση για Εκεχειρία στη Μαύρη Θάλασσα Μετά την Επίθεση με Drones
Ο Μητσοτάκης συνδύασε τις αντιρρήσεις του για τη συμφωνία Τουρκίας-Λιβύης με ανανεωμένη έκκληση για ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα, αφού ελληνόκτητο πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων βυθίστηκε έπειτα από φερόμενη επίθεση ναυτικού drone ανοιχτά της Βουλγαρίας, ένα από μια σειρά περιστατικών σε εμπορικά πλοία στη δυτική Μαύρη Θάλασσα τον μήνα αυτό. Μιλώντας στη συζήτηση υψηλού επιπέδου για τη ναυτική ασφάλεια, είπε ότι τα εμπορικά πλοία πρέπει να μπορούν να πλέουν με ασφάλεια ακόμη και σε περιόδους ενεργής σύγκρουσης.
Δήλωσε ότι η ασφαλής διέλευση είναι απαραίτητη για την αποκατάσταση των εξαγωγών σιτηρών και προειδοποίησε ότι το αυξανόμενο κόστος ναύλωσης και ασφάλισης λόγω των επιθέσεων διαταράσσει το εμπόριο και τελικά αυξάνει το κόστος για τους καταναλωτές. Ο Μητσοτάκης επανέλαβε επίσης τη συνεχιζόμενη στήριξη της Αθήνας στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, υποστηρίζοντας ότι η διατήρηση της οικονομικής πίεσης παραμένει αναγκαία όσο συνεχίζεται ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Οι Αντιδράσεις Ακολουθούν Γνώριμες Διπλωματικές Γραμμές
Ο αντιπρόσωπος του Ισραήλ στον ΟΗΕ εξέδωσε δήλωση στήριξης της ελληνικής κυριαρχίας, αναφέροντας ονομαστικά την Κρήτη και τη Ρόδο ως νησιά που θα μπορούσε να επηρεάσει το μνημόνιο, και διένειμε βίντεο απόσπασμα από την ομιλία του Μητσοτάκη στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Η Ουάσινγκτον, σε προηγούμενη απάντησή της για την επικύρωση από τη Λιβύη, ενθάρρυνε Ελλάδα και Τουρκία να επιλύσουν τις θαλάσσιες διαφορές τους μέσω καλόπιστων διαπραγματεύσεων, χωρίς να αμφισβητήσει ευθέως τη νομιμότητα του μνημονίου.
Η αντιπαράθεση θυμίζει προηγούμενη διπλωματική ρήξη: η Ελλάδα απέλασε τον πρεσβευτή της Λιβύης το 2019 αφού η Τρίπολη και η Άγκυρα υπέγραψαν αρχικά τη συμφωνία, με την Αθήνα και το Κάιρο να χαρακτηρίζουν τότε τη συμφωνία νομικά άκυρη. Η Τουρκία υποστηρίζει ότι η επικύρωση του 2026 από το ανατολικό κοινοβούλιο της Λιβύης επιβεβαιώνει μια νόμιμη διμερή συμφωνία την οποία η Ελλάδα δεν έχει δικαίωμα να εμποδίσει.
Γιατί έχει σημασία
Η ανανεωμένη διαμάχη Τουρκίας-Λιβύης αφορά ανταγωνιστικές διεκδικήσεις σε δικαιώματα έρευνας υδρογονανθράκων και ναυτιλιακές οδούς στην Ανατολική Μεσόγειο, μια περιοχή ήδη επιβαρυμένη από επικαλυπτόμενες ελληνοτουρκικές διαφορές για την υφαλοκρηπίδα. Σε συνδυασμό με την έκκληση του Μητσοτάκη για εκεχειρία, η συνεδρίαση του ΟΗΕ αναδεικνύει πώς οι ταυτόχρονες κρίσεις ασφαλείας στη Μαύρη Θάλασσα, την Ερυθρά Θάλασσα και το Στενό του Ορμούζ ωθούν προς τα πάνω το κόστος ναύλωσης και ασφάλισης για πλοιοκτήτες που διακινούνται σε αμφισβητούμενα ύδατα. Ως κάτοχος της περιστρεφόμενης προεδρίας του Συμβουλίου Ασφαλείας, η Ελλάδα επιδίωξε να αναδείξει τη ναυτική ασφάλεια ως ζήτημα παγκόσμιας διακυβέρνησης, αν και η έντονη τουρκική απάντηση δείχνει ότι η υποκείμενη διαφορά συνόρων παραμένει μακριά από επίλυση.
Πηγή: Greek City Times / The National Herald / GreekReporter
