Το γαλλικό ερευνητικό σκάφος Abeille Marengo απέπλευσε από το λιμάνι του Ηρακλείου την Τρίτη το βράδυ για να συνεχίσει τις έρευνες βυθού για τον Great Sea Interconnector, το σχεδιαζόμενο υποθαλάσσιο καλώδιο ηλεκτρικής ενέργειας που θα συνδέει την Κρήτη με την Κύπρο, λειτουργώντας βάσει ναυτιλιακών αδειών που έχουν εκδοθεί από την Ελλάδα και την Κύπρο. Ώρες αργότερα, η Τουρκία εξέδωσε δικό της αντι-NAVTEX αμφισβητώντας την ελληνική δικαιοδοσία σε τμήμα της διαδρομής έρευνας, ωθώντας την Αθήνα να εκδώσει νέα αντι-ανακοίνωση την Τετάρτη, 11 Νοεμβρίου, επιβεβαιώνοντας την αποκλειστική της αρμοδιότητα στην περιοχή.
Η διαφωνία επικεντρώνεται σε ύδατα νοτιοανατολικά της Καρπάθου και κοντά στη νήσο Κάσο, όπου η Τουρκία διεκδικεί επικαλυπτόμενα δικαιώματα υφαλοκρηπίδας βάσει του μνημονίου θαλάσσιων ζωνών με τη Λιβύη του 2019. Έλληνες αξιωματούχοι απέρριψαν την τουρκική ανακοίνωση ως νομικά ανίσχυρη, τονίζοντας ότι ο γαλλικός φορέας της έρευνας είχε ζητήσει άδειες μόνο από την Αθήνα και τη Λευκωσία.
Αντικρουόμενες Ναυτιλιακές Προειδοποιήσεις
Η Ελλάδα και η Κύπρος εξέδωσαν αρχικά ναυτιλιακές ανακοινώσεις NAVTEX για την έρευνα την Παρασκευή, 6 Νοεμβρίου, προκαλώντας ταχεία τουρκική αντίδραση που υποστήριζε ότι τμήμα της προγραμματισμένης διαδρομής εμπίπτει στη δηλωμένη υφαλοκρηπίδα της και ότι το Abeille Marengo απαιτούσε άδεια από την Άγκυρα πριν προχωρήσει. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε, πριν από εκείνη την ανακοίνωση, ότι η Αθήνα δεν είχε ζητήσει, ούτε θα ζητούσε, τουρκική άδεια σε κανένα στάδιο της διαδικασίας αδειοδότησης.
Το δεύτερο ελληνικό αντι-NAVTEX, που εκδόθηκε την Τετάρτη μέσω του σταθμού του Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού, επικαλέστηκε τον ελληνικό Νόμο 4001/2011 και αναφέρθηκε σε συγκεκριμένες άδειες έρευνας, μεταξύ άλλων μία με ημερομηνία 6 Νοεμβρίου 2026. Η ανακοίνωση ανέφερε ότι οι καθορισμένες διαδρομές εμπίπτουν στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη και την υφαλοκρηπίδα της Ελλάδας και ότι ο σταθμός του Ηρακλείου διαθέτει αποκλειστική αρμοδιότητα έκδοσης ναυτιλιακών ανακοινώσεων ασφαλείας στην περιοχή, παραμένοντας σε ισχύ έως τις 20 Μαρτίου 2027.
Έρευνες του Great Sea Interconnector
Ο Great Sea Interconnector είναι ένα έργο υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου ύψους περίπου 1,9 δισ. ευρώ που αποσκοπεί στη σύνδεση των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας Κρήτης και Κύπρου, ένα σχέδιο που έχει αντιμετωπίσει επανειλημμένες καθυστερήσεις λόγω χρηματοδότησης και εντάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Σύμφωνα με την εταιρεία του έργου και τον ελληνικό Ανεξάρτητο Διαχειριστή Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, το Abeille Marengo πραγματοποιεί αρχικά βαθμονόμηση εξοπλισμού πριν ξεκινήσει τις έρευνες βυθού με αυτόνομα συστήματα και μη επανδρωμένα οχήματα, με επιφανειακές μονάδες διαθέσιμες εάν χρειαστεί.
Το τρέχον αδιέξοδο παραπέμπει σε αντίστοιχη αντιπαράθεση τον Ιούλιο του 2024 κοντά στην Κάσο, όταν τουρκικά πολεμικά πλοία αμφισβήτησαν το ιταλικής σημαίας ερευνητικό σκάφος Ievoli Relume κατά τη διάρκεια προηγούμενων ερευνών για τον GSI. Ελληνικά μέσα ανέφεραν ότι τουρκικό drone επιτήρησης, πιστεύεται τύπου Akinci που επιχειρούσε από τη ναυτική βάση του Νταλαμάν, πέταξε επανειλημμένες διαδρομές πάνω από την περιοχή έρευνας νότια της Καρπάθου, ενεργοποιώντας και απενεργοποιώντας κατά διαστήματα τον αναμεταδότη αναγνώρισής του.
Διπλωματικές Αντιδράσεις
Πηγές του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών δήλωσαν ότι το τουρκικό NAVTEX για το καλώδιο, που εκδόθηκε αφού το Abeille Marengo είχε ήδη αποπλεύσει βάσει της ελληνικής ανακοίνωσης, «δεν έχει καμία σημασία» καθώς μόνο οι ελληνικές και κυπριακές αρχές είχαν λάβει αίτημα άδειας. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Κύπρου Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης απέρριψε ομοίως την τουρκική ανακοίνωση ως άνευ συνεπειών για το χρονοδιάγραμμα του έργου.
Η αντιπαράθεση έρχεται καθώς ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ετοιμάζεται να θέσει το επίμαχο μνημόνιο θαλάσσιων ζωνών Τουρκίας-Λιβύης του 2019 σε άτυπη σύνοδο ηγετών της ΕΕ στο Δουβλίνο την Παρασκευή, υποστηρίζοντας ότι ο διεκδικούμενος διάδρομος επικαλύπτεται με την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Ελλάδας και μεταγενέστερη συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών Ελλάδας-Αιγύπτου. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει εγκρίνει τις έρευνες του GSI παρά την άλυτη διαφορά δικαιοδοσίας.
Γιατί έχει σημασία
Το αδιέξοδο αναδεικνύει πώς οι άλυτες διαφορές θαλάσσιας οριοθέτησης στην Ανατολική Μεσόγειο μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την υλοποίηση κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών, με επιπτώσεις στη δρομολόγηση πλοίων, την ασφάλεια των ερευνών και τον ασφαλιστικό κίνδυνο για φορείς εκμετάλλευσης όπως το Abeille Marengo. Ο Great Sea Interconnector αποτελεί εμβληματικό έργο για τη σύνδεση απομονωμένων ενεργειακών δικτύων της ΕΕ και τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της Κύπρου, καθιστώντας τη συνεχιζόμενη τουρκική παρέμβαση επαναλαμβανόμενο λειτουργικό κίνδυνο για τους εμπλεκόμενους αναδόχους και σημαίες. Το περιστατικό δείχνει επίσης πώς οι ανακοινώσεις NAVTEX, κανονικά ένα απλό εργαλείο ναυτιλιακής ασφάλειας, έχουν μετατραπεί σε εργαλεία διεκδίκησης κυριαρχίας στα αμφισβητούμενα ύδατα της Ανατολικής Μεσογείου.
Πηγή: Greek City Times
