Ο Υπουργός Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής της Ελλάδας, Βασίλης Κικίλιας, δήλωσε στις 23 Οκτωβρίου ότι η Αθήνα δεν θα υποχωρήσει στα κυριαρχικά της δικαιώματα στη θάλασσα, ημέρες μετά την ψήφιση από το ανατολικό λιβυκό κοινοβούλιο, κατά πλειοψηφία, του τουρκολιβυκού μνημονίου οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών του 2019, το οποίο η Ελλάδα, η Κύπρος, η Αίγυπτος και η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρούν ότι παραβιάζει το διεθνές δίκαιο.
Μιλώντας στον ελληνικό τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΪ, ο Κικίλιας περιέγραψε την ελληνική εξωτερική πολιτική ως διαρκή αγώνα, αναφερόμενος στη διαφωνία για τα θαλάσσια σύνορα παράλληλα με ξεχωριστά σχέδια της κυβέρνησης για στήριξη της ακτοπλοΐας εν μέσω αυξανόμενου κόστους καυσίμων και μέτρα για την αύξηση των οικονομικών οφελών από την ελληνική ναυτιλιακή βιομηχανία. Οι δηλώσεις ήρθαν μετά την επιστολή της Αθήνας προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, με την οποία απορρίπτει τη συμφωνία, καθώς και ενημέρωση που έδωσε η Ελλάδα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για το ζήτημα.
Η Ανατροπή της Λιβύης Αναζωπυρώνει τη Μεσογειακή Διαφωνία
Το κοινοβούλιο της Λιβύης ενέκρινε ομόφωνα την αμφιλεγόμενη ναυτική συμφωνία με την Τουρκία, αναστρέφοντας χρόνια αντίθεσης και αναζωπυρώνοντας τη διαφωνία με την Αίγυπτο, την Ελλάδα και την Κύπρο για δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Βουλή των Αντιπροσώπων με έδρα το Τομπρούκ, προσκείμενη στον στρατιωτικό διοικητή Χαλίφα Χαφτάρ, ψήφισε υπέρ της υιοθέτησης του μνημονίου κατανόησης που είχε υπογραφεί αρχικά το 2019 από την Τουρκία και την τότε κυβέρνηση της Τρίπολης, αναιρώντας τη δική της απόρριψη του μνημονίου το 2020.
Το μνημόνιο, που υπογράφηκε στην Κωνσταντινούπολη τον Νοέμβριο του 2019 από τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και τον τότε πρωθυπουργό της Τρίπολης Φαγέζ αλ-Σάρατζ, χαράσσει θαλάσσια σύνορα μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης που, σύμφωνα με την Ελλάδα, την Κύπρο και την Αίγυπτο, αγνοούν την Κρήτη και άλλα ελληνικά νησιά. Η συμφωνία επέτρεψε στην Άγκυρα να διεκδικήσει εκτεταμένες και δυνητικά πλούσιες σε φυσικό αέριο περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, μιας περιοχής όπου σημαντικές ανακαλύψεις φυσικού αερίου τα τελευταία χρόνια έχουν τροφοδοτήσει ανταγωνιστικές διεκδικήσεις υπεράκτιων υδάτων.
Η Αθήνα Επιδιώκει Διπλωματική και Νομική Απάντηση
Η Αθήνα επανέλαβε την απόρριψη του μνημονίου του 2019 με επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Γκουτέρες, υποστηρίζοντας ότι η συμφωνία παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και δεν μπορεί να παράγει νομικά αποτελέσματα για τρίτες χώρες. Η Ελλάδα ενημέρωσε επίσης το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για το ζήτημα, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση υπενθύμισε τη θέση της από τον Δεκέμβριο του 2019, σύμφωνα με την οποία το μνημόνιο προσβάλλει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η Αίγυπτος και η Ευρωπαϊκή Ένωση απέρριψαν χωριστά τη νέα επικύρωση, χαρακτηρίζοντάς την άκυρη, ενώ και το Ισραήλ καταδίκασε την κίνηση. Έλληνες αξιωματούχοι έχουν επισημάνει παράλληλες προσπάθειες επισημοποίησης συμφωνίας θαλάσσιων συνόρων με την Αίγυπτο ως αντίβαρο στην τουρκολιβυκή συμφωνία, βήμα που ο Κικίλιας συνέδεσε με τον ευρύτερο αγώνα για τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στη συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ.
Το Ευρύτερο Χαρτοφυλάκιο του Υπουργού Ναυτιλίας
Πέρα από τη διαφωνία για τα σύνορα, ο Κικίλιας χρησιμοποίησε τη συνέντευξη για να παρουσιάσει σχέδια της κυβέρνησης για στήριξη της ακτοπλοΐας εν μέσω αυξανόμενου κόστους καυσίμων, καθώς και τρόπους αύξησης των οικονομικών οφελών που αντλεί η Ελλάδα από τη ναυτιλιακή της βιομηχανία. Η διττή αυτή εστίαση αντανακλά την αρμοδιότητα του υπουργείου του τόσο για τον εμπορικό στόλο της Ελλάδας όσο και για το δίκτυο ακτοπλοΐας των νησιών, που εξαρτάται από προβλέψιμο κόστος καυσίμων και θαλάσσια πρόσβαση.
Σε παλαιότερη συνέντευξή του, ο Κικίλιας είχε υποστηρίξει ότι η κυβερνητική πολιτική για τα ναυτιλιακά καύσιμα είχε προστατεύσει την ευρύτερη οικονομία από πρόσθετο ενεργειακό κόστος και είχε συγκρατήσει τα ακτοπλοϊκά ναύλα τα τελευταία δύο χρόνια παρά τις δύσκολες συνθήκες της αγοράς. Αυτό το ιστορικό στηρίζει τη θέση του υπουργείου ότι η ναυτιλιακή πολιτική, από τις διαφωνίες για τα σύνορα έως τη φορολογία καυσίμων, είναι κεντρική για την ευρύτερη οικονομική ανθεκτικότητα της Ελλάδας.
Γιατί έχει σημασία
Η αναβίωση του τουρκολιβυκού μνημονίου αφορά ύδατα που χρησιμοποιούνται από εμπορικές ναυτιλιακές γραμμές που συνδέουν το Αιγαίο, την Κρήτη και τη Βόρεια Αφρική, και τα σύνορά του θα μπορούσαν να επηρεάσουν μελλοντική υπεράκτια ενεργειακή εξερεύνηση που διεκδικούν η Ελλάδα, η Κύπρος και η Αίγυπτος. Μια παρατεταμένη διαφωνία αυξάνει τον κίνδυνο τριβών σε μια περιοχή όπου ήδη πλέουν ελληνόσημα δεξαμενόπλοια, φορτηγά πλοία και πλοία ακτοπλοΐας, και δοκιμάζει την ικανότητα της Αθήνας να υπερασπιστεί τις διεκδικήσεις της στην αποκλειστική οικονομική ζώνη μέσω διπλωματικών και νομικών καναλιών αντί για αντιπαράθεση. Το επεισόδιο υπογραμμίζει επίσης πώς το ελληνικό υπουργείο ναυτιλίας διαχειρίζεται τον γεωπολιτικό κίνδυνο παράλληλα με εγχώρια ζητήματα όπως τα ακτοπλοϊκά ναύλα και το κόστος καυσίμων.
Πηγή: To Vima
